Aktualności

Horyzontalny monitoring – nowość w polskim systemie podatkowym

Last update on 21 sierpnia 2017.

W opublikowanym w lipcu zarządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie kierunków działania i rozwoju Krajowej Administracji Skarbowej na lata 2017-2020 wskazano na horyzontalny monitoring jako jeden ze sposobów mających zmniejszyć lukę podatkową. KAS planuje wdrożyć mechanizm współpracy z kluczowymi podatnikami, który będzie skutkować podpisaniem umowy o prawidłowym wypełnianiu obowiązków podatkowych, a także wykrywaniem ryzyka w oparciu o ramy nadzoru podatkowego (tax control framework).

Horyzontalny monitoring w innych krajach

Horyzontalny monitoring nie jest koncepcją wymyśloną przez KAS. Od dłuższego czasu funkcjonuje już w Holandii, która była jego pomysłodawcą, a także w Australii, Korei Południowej, Rosji. Podobna koncepcja pod nazwą co-operative compliance istnieje w większości krajów europejskich (Wielka Brytania, Włochy, Irlandia, Portugalia, Słowenia). Horyzontalny monitoring jest formą współpracy administracji podatkowej z określoną grupą podatników, która polega na wzajemnym współdziałaniu w kontraście do monitoringu wertykalnego (akcentującego brak równowagi w stosunku łączącym podatnika z organem podatkowym). Działania polegające na współpracy mają na celu wprowadzanie większej przejrzystości działań podatników i zwiększania dobrowolnego wypełniania obowiązków podatnika (voluntary compliance) oraz zmniejszania kosztów jego obsługi.

Na takie rozwiązanie wskazuje również OECD, które już od jakiego czasu zwraca uwagę na wzmocnioną współpracę (the enhanced relationship) pomiędzy władzami podatkowymi a określoną grupą podatników, jako przyszłość w kontakcie z podatnikiem w erze globalizacji oraz skomplikowanych transakcji biznesowych.

Na czym polega horyzontalny monitoring

Na przykładzie Holandii można wskazać, że horyzontalny monitoring składa się z dwóch elementów: (i) dobrych relacji między podatnikiem a organami podatkowymi, które są podstawą do zawarcia umowy („handshavingsconvenant"); (ii) dobrej identyfikacji ryzyka, która opiera się na nadzorze podatkowym. W ramach monitoringu horyzontalnego, organy podatkowe muszą polegać na chęci podatników do prawidłowego przestrzegania zobowiązań fiskalnych. Oznacza to, że przedsiębiorca musi poinformować inspektora podatkowego na wczesnym etapie o ryzyku fiskalnym, dostarczając wszelkich istotnych faktów i okoliczności. W odpowiedzi, inspektor podatkowy zagwarantuje podatnikowi prawidłowość jego rozliczenia – w przypadku postępowania zgodnie z jego wytycznymi. Nie oznacza to jednak, że podatnik musi zawsze zgadzać się z podejściem fiskusa, co jednak ma konsekwencje w postaci ewentualnego postępowania podatkowego.

Podmioty, które chcą zawrzeć z organem podatkowym umowę, muszą współpracować w ramach nadzoru podatkowego (tax control framework). Takie ramy nadzoru podatkowego obejmują między innymi określenie i opis strategii podatkowej przedsiębiorstwa, działu podatkowego i procesów związanych z podatkami, określenie, kto jest odpowiedzialny za kwestie podatkowe, analizę ryzyka podatkowego, wdrożenie odpowiednich kontroli i polityki podatkowej, a także co najmniej okresową aktualizację ram kontroli podatkowej.

Pros and cons czyli o skutkach dla podatników

Wprowadzenie do systemu podatkowego monitoringu horyzontalnego zagwarantuje podatnikowi pewność stosowanych rozwiązań podatkowych. Działania przedsiębiorcy i jego współpraca z organem podatkowym powinny być oparte na znanych obu stronom przejrzystych zasadach.

Jednak horyzontalny monitoring ma szansę zyskania uznania u podatników pod warunkiem, że organ podatkowy rzeczywiście dostarczy szybkiej informacji w sprawie sytuacji podatkowej podatnika, a jednocześnie wykaże się dużą znajomością charakteru działalności prowadzonej działalności przez podatnika i przeprowadzanych przez niego transakcji. Wymagać to będzie od pracowników fiskusa dużego zrozumienia „prowadzenia biznesu” i elastyczności we współdziałaniu. Z drugiej strony, podatnik będzie musiał zaufać, że przekazywane przez niego informacje, często wrażliwe i poufne, nie będą wykorzystywane przeciwko niemu.

Warto również zaznaczyć, że horyzontalny monitoring będzie miał zastosowanie do wąskiego kręgu podmiotów (można przypuszczać że będzie to grupa największych podatników), natomiast większość przedsiębiorców będzie pozostawała nadal w systemie tzw. monitoringu wertykalnego, gdzie skutki podatkowe działań gospodarczych będą oceniane po fakcie, czasami z negatywnymi konsekwencjami dla przedsiębiorcy. Pozostaje mieć nadzieję, że również w tym zakresie planowane są zmiany w podejściu do podatnika i jego obsługi.

Następny wpis

Poprzedni wpis

Podobne wpisy